خبرنگار روزنامه دنیای خودرو در این باره نوشت :
بازار خودرو ایران در سالهای اخیر دیگر با فرمولهای گذشته قابل تحلیل نیست. اگر در گذشته افزایش یا کاهش نرخ ارز، تغییر تعرفههای واردات یا میزان تولید خودروسازان، مهمترین عوامل تعیینکننده روند بازار بودند، امروز متغیر تازهای بیش از هر عامل دیگری بر رفتار خریداران سایه انداخته است؛ کاهش قدرت خرید خانوارها. این متغیر نهتنها الگوی تقاضا را تغییر داده، بلکه ساختار بازار خودرو را نیز وارد مرحلهای تازه کرده است؛ مرحلهای که در آن خودروهای کارکرده، خدمات تعمیر و نگهداری و بازار قطعاتیدکی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفتهاند.
واقعیت آن است که بخش قابل توجهی از خانوارها دیگر توان خرید خودروهای صفرکیلومتر را ندارند. افزایش هزینههای زندگی، رشد قیمت خودرو، تورم عمومی و محدودیت منابع مالی موجب شده است که خرید خودرو از یک کالای مصرفی به یک تصمیم اقتصادی سنگین تبدیل شود. در چنین شرایطی، طبیعی است که بسیاری از متقاضیان، به جای خرید خودروهای جدید، به بازار خودروهای کارکرده روی بیاورند یا با صرف هزینه برای تعمیر و نگهداری، عمر خودرو فعلی خود را افزایش دهند.
این تغییر رفتار، یک پیام روشن برای سیاستگزاران و فعالان صنعتخودرو دارد؛ بازار دیگر تنها به افزایش تولید یا عرضه خودرو نیاز ندارد، بلکه به یک نسخه جدید برای بازسازی تعادل میان قیمت خودرو و توان خرید مردم احتیاج دارد. اگر این فاصله هر روز بیشتر شود، حتی رشد تولید نیز الزاما به افزایش معاملات خودروهای نو منجر نخواهد شد.
از سوی دیگر، رونق بازار خودروهای کارکرده اگرچه در کوتاهمدت بخشی از نیاز مصرفکنندگان را پاسخ میدهد، اما در بلندمدت چالشهایی را نیز بههمراه خواهد داشت. افزایش میانگین سن ناوگان، رشد هزینههای تعمیر و نگهداری، افزایش مصرف سوخت، بالا رفتن آلایندگی و کاهش سطح ایمنی خودروها از جمله پیامدهایی است که نمیتوان نسبت به آن بیتفاوت بود. هرچه خودروهای فرسوده مدت بیشتری در چرخه استفاده باقی بمانند، هزینههای اجتماعی و اقتصادی نیز افزایش خواهد یافت.
درچنین شرایطی، صنعت خدمات پس از فروش و تعمیرگاهها نیز با تغییر الگوی تقاضا روبهرو شدهاند. امروز بسیاری از مالکان خودرو بهجای برنامهریزی برای تعویض خودرو، بودجه خود را صرف تعمیر موتور، بازسازی گیربکس، تعویض قطعات مصرفی و افزایش عمر خودرو میکنند. این موضوع اگرچه برای بخشی از زنجیره خدمات خودرو فرصت اقتصادی ایجاد کرده است، اما از منظر کلان، نشانهای از کاهش قدرت سرمایهگذاری خانوارها در خرید کالاهای بادوام محسوب میشود.
از سوی دیگر، سیاستگزاران نیز باید بپذیرند که مدیریت بازار خودرو تنها با کنترل قیمت یا افزایش عرضه محقق نمیشود. بازار زمانی بهتعادل میرسد که سیاستهای اقتصادی، مالی و صنعتی در کنار یکدیگر قرار گیرند. توسعه ابزارهای تامین مالی، ارائه تسهیلات خرید با نرخهای منطقی، حمایت از تولید خودروهای اقتصادی، کاهش هزینههای تولید، افزایش رقابت، ثبات در سیاستهای ارزی و اصلاح سازوکارهای قیمتگذاری، مجموعهاقداماتی هستند که میتوانند بخشی از شکاف میان قیمت خودرو و توان خرید مردم را کاهش دهند.
در کنار این اقدامات، بازار خودروهای کارکرده نیز نیازمند ساماندهی است. ایجاد نظام شفاف قیمتگذاری، توسعه مراکز کارشناسی فنی، تقویت خدمات ضمانت خودروهای دستدوم و مقابله با عرضه خودروهای دارای ایراد فنی یا سابقه تصادف، میتواند امنیت معاملات را افزایش دهد و از تضییع حقوق خریداران جلوگیری کند.
بازار خودرو امروز بیش از هر زمان دیگری به یک نگاه واقعبینانه نیاز دارد. نسخهای که تنها بر افزایش تولید یا کنترل قیمت متمرکز باشد، پاسخگوی شرایط فعلی نخواهد بود. سیاستگزاران باید بپذیرند که احیای تقاضا بدون احیای قدرت خرید مردم امکانپذیر نیست. اگر درآمد خانوارها با سرعتی کمتر از رشد قیمت خودرو افزایش یابد، روند حرکت بازار بهسمت خودروهای کارکرده و افزایش عمر ناوگان ادامه خواهد یافت.
بازار خودرو ایران اکنون در نقطهای قرار گرفته که بیش از هر چیز به اعتماد، ثبات و قدرت خرید نیاز دارد. بازگشت رونق بهمعاملات خودروهای نو، تنها زمانی محقق خواهد شد که سیاستهای اقتصادی بتوانند فاصله میان آرزوهای مصرفکننده و واقعیتهای بازار را کاهش دهند. در غیر این صورت، خودروهای کارکرده همچنان مقصد اصلی خریدارانی خواهند بود که میان نیاز به خودرو و محدودیت توان مالی، ناچار به انتخاب گزینهای کمهزینهتر هستند. این واقعیت، زنگ هشداری است که نشان میدهد بازار خودرو بیش از هر زمان دیگری به یک نسخه جدید و جامع نیاز دارد.
