سقوط ۳۵ درصدی تولید خودرو؛ واکاوی بحران در جاده مخصوص

تازه‌ترین داده‌های آماری از عملکرد خودروسازان داخلی در سه ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۵، از وقوع یک بحران گسترده و بی‌سابقه در صنعت خودروی کشور خبر می‌دهد. بررسی ارقام تولید سواری نشان‌دهنده عقب‌نشینی معنادار تیراژ در مقایسه با دوره مشابه سال ۱۴۰۴ است. براساس گزارش‌های رسمی، کل تولید خودروهای سواری از ۲۲۴ هزار و ۱۱۲ دستگاه در بهار ۱۴۰۴ به ۱۴۵ هزار و ۴۷۵ دستگاه در مدت مشابه سال جاری رسیده است که بیانگر افت ۳۵ درصدی تولید است. این حجم از کاهش، نه تنها بر میزان عرضه محصولات به بازار تأثیرگذار است، بلکه می‌تواند چالش‌های جدی برای زنجیره تأمین و اشتغال در صنایع وابسته ایجاد کند. کاهش ۷۸ هزار و ۶۳۷ دستگاهی در سه ماهه نخست سال، نشان‌دهنده عمق شکاف ایجاد شده در برنامه‌ریزی‌های تولیدی است که اکنون به وضوح در آمار عملکرد خودروسازان بزرگ و خصوصی نمایان شده است.

تحلیل عملکرد غول‌های خودروسازی در بهار ۱۴۰۵

در بررسی جزئیات عملکرد خودروسازان، گروه ایران‌خودرو و سایپا به عنوان بازیگران اصلی بازار، بیشترین سهم را در کاهش عددی تولید به خود اختصاص داده‌اند. گروه ایران‌خودرو که با تولید ۹۶ هزار و ۹۰۶ دستگاه در سه ماهه نخست ۱۴۰۵ همچنان در صدر جدول قرار دارد، در مقایسه با دوره مشابه سال قبل با افت ۱۵ درصدی مواجه شده است. این شرکت در بهار سال گذشته ۱۱۴ هزار و ۳۷۰ دستگاه تولید کرده بود که اکنون با کاهش ۱۷ هزار و ۴۶۴ دستگاهی روبرو است. در همین حال، شرکت سایپا شرایط دشوارتری را تجربه می‌کند؛ تولید این شرکت از ۶۲ هزار و ۴۹۱ دستگاه به ۳۰ هزار و ۸۷۲ دستگاه کاهش یافته که نشان‌دهنده سقوط ۵۱ درصدی تیراژ است. کاهش بیش از ۳۱ هزار دستگاهی تولید سایپا، سنگین‌ترین افت عددی در میان تمامی خودروسازان کشور محسوب می‌شود.

وضعیت تولید در خودروسازی‌های خصوصی

در بخش خصوصی نیز شاهد نوسانات شدیدی هستیم که در برخی موارد منجر به افت‌های چشمگیر شده است. خودروسازی مدیران که در سال‌های اخیر سهم قابل‌توجهی از بازار را در اختیار داشت، با کاهش ۸۷ درصدی تولید، بیشترین درصد افت را در میان بازیگران بزرگ ثبت کرده است. تولید این شرکت از ۲۰ هزار و ۱۳۶ دستگاه در سال ۱۴۰۴ به ۲ هزار و ۵۵۶ دستگاه در بهار ۱۴۰۵ رسیده است. شرکت کرمان موتور نیز شرایط مشابهی را پشت سر می‌گذارد؛ به‌طوری که تیراژ تولید این مجموعه از ۱۳ هزار و ۳۲۸ دستگاه به ۴ هزار و ۵۰۰ دستگاه تقلیل یافته و افتی ۶۶ درصدی را تجربه کرده است. گروه بهمن نیز با تولید ۲ هزار و ۷۴۲ دستگاه در فصل بهار، نسبت به تیراژ ۶ هزار و ۱۷۴ دستگاهی سال گذشته، ۵۶ درصد کاهش تولید داشته است.

نوسانات تولید سایر بازیگران و تغییرات بازار

در میان بازیگران کوچکتر و خودروسازان خصوصی تازه وارد یا با سهم کمتر، روندهای متفاوتی مشاهده می‌شود. شرکت مکث موتور برخلاف جریان کلی بازار، رشد ۱۲ درصدی را ثبت کرده و تولید خود را به ۲ هزار و ۶۱۵ دستگاه رسانده است. همچنین سانیار موتور پارسیان با ثبت رشد ۱۰۵ درصدی، عملکرد متفاوتی را نسبت به سایر همکاران خود نشان داده و تولید آن از یک هزار و ۷۵ دستگاه به ۲ هزار و ۲۰۵ دستگاه ارتقا یافته است. در سوی دیگر طیف، شرکت‌هایی مانند سروش دیزل مبنا، صنایع خودروسازی ایلیا و ایستا موتور ارس با کاهش تولید مواجه شده و در برخی موارد آمار تولید آن‌ها به صفر رسیده است. این پراکندگی در عملکرد شرکت‌های کوچک و متوسط نشان می‌دهد که چالش‌های تأمین و تولید، متناسب با استراتژی‌ها و توانمندی‌های هر شرکت، تأثیرات متفاوتی بر عملکرد آن‌ها داشته است.

جدول عملکرد غول‌های خودروسازی در بهار ۱۴۰۵

منبع جدول: آمار رسمی تولید خودروهای سواری در سه ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۵

آنچه از این داده‌های آماری استنباط می‌شود، فراگیری چالش‌های تولید در صنعت خودروی کشور است. استمرار این روند در ماه‌های آینده می‌تواند ابعاد گسترده‌تری به خود بگیرد. با توجه به سهم تعیین‌کننده تولیدکنندگان بزرگ در سبد عرضه کشور، افت شدید تیراژ در این مجموعه‌ها فشار مضاعفی را بر بازار خودرو وارد می‌کند. محدودیت در تولید نه تنها عرضه محصولات پرتیراژ را با چالش مواجه کرده، بلکه ثبات زنجیره تأمین قطعات را نیز به دلیل کاهش تقاضای ناشی از تیراژ پایین، در معرض تهدید قرار داده است. با ادامه این وضعیت، پیش‌بینی می‌شود که تعادل عرضه و تقاضا در بازار خودرو تحت تأثیر مستقیم این کاهش تولید قرار گیرد.