علاقه و تعهد مزدا به توسعه موتورهای روتاری (موتورهای چرخشی یا موتورهای وانکل) بر کسی پوشیده نیست. این شرکت به تازگی حق اختراع جدیدی را در این زمینه به ثبت رسانده است. اختراع جدید مزدا نشان می‌دهد که هنوز برخی مهندسان این شرکت در رویای بازگرداندن یک خودرو اسپرت با موتور روتاری هستند.

حق اختراع جدید مزدا ابتدای سال جاری در اداره ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا ثبت شده است. این حق اختراع (پتنت) سیستم بازگردش گازهای خروجی اگزوز موسوم به EGR را برای موتورهای روتاری یا وانکل به تصویر می‌کشد.

نحوه عملکرد سیستم نوین کاهش آلایندگی

بر اساس توضیحات این پتنت، بخش عمده گازهای خروجی اگزوز از درگاه‌های جانبی (Side Port) و مقدار بسیار کمتری از درگاه‌های محیطی (Peripheral Port) تخلیه می‌شوند. گازهای داغ درگاه جانبی به صورت مستقیم به سمت یک توربوشارژر هدایت می‌شوند تا قدرت و گشتاور خروجی پیشرانه را افزایش دهند.

گازهای خنک‌تر درگاه محیطی پیش از ورود مجدد به پیشرانه، توسط مایع خنک‌کننده موتور بیشتر سرد می‌شوند. این فرآیند دمای احتراق را پایین آورده و تولید گازهای مضر اکسید نیتروژن ($NO_x$) را به میزان چشمگیری کاهش می‌دهد.

در سیستم‌های سنتی EGR، به دلیل نیاز به خنک‌کاری حجم زیادی از گازهای داغ، رادیاتور و سیستم خنک‌کننده بسیار حجیم و بزرگ است. اما در طرح جدید مزدا، از آنجا که تنها گازهای خنک‌تر خروجی از درگاه محیطی وارد مدار EGR می‌شوند، مجموعه خنک‌کننده ابعاد بسیار جمع‌وجورتری دارد و می‌تواند به صورت مستقیم در فضای مجاور موتور نصب شود. همچنین در شرایطی که پیشرانه نیازی به فعال بودن مدار EGR ندارد، گازها به کاتالیزور دوم سیستم انتقال قدرت تخلیه می‌شوند.

: ثبت یک پتنت به معنای برنامه قطعی برای تولید تجاری یا تضمین ورود این فناوری به خط تولید نیست؛ بلکه تنها نشان می‌دهد که مزدا در حال تحقیق و توسعه روی ایده‌های جدید است.

تاریخچه و آینده موتورهای روتاری مزدا

حضور سیستم توربوشارژ در طراحی این پتنت نشان می‌دهد که این پیشرانه احتمالا برای خودرویی طراحی شده که موتور روتاری به شکل مستقیم چرخ‌های آن را به حرکت درمی‌آورد. آخرین خودرویی که با چنین ساختاری عرضه شد، مدل محبوب مزدا RX-8 بود که تولید آن در سال ۲۰۱۲ متوقف شد. مدل RX-8 از یک پیشرانه ۱.۳ لیتری تنفس طبیعی دو روتوره به نام Renesis II با قدرتی بین ۱۹۰ تا ۲۳۰ اسب بخار بهره می‌برد.

البته RX-8 آخرین خودروی تولیدی مزدا با موتور روتاری نبود؛ این عنوان به مدل کراس‌اوور MX-30 R-EV می‌رسد. در این خودرو، پیشرانه ۸۳۰ سی‌سی روتاری نقشی در حرکت مستقیم چرخ‌ها نداشت و تنها به عنوان یک ژنراتور افزاینده برد برای شارژ باتری ۱۷.۸ کیلووات‌ساعتی عمل می‌کرد. مزدا MX-30 به دلیل درهای خاص، فضای داخلی محدود و برد حرکتی پایین فروش پایینی را تجربه کرد و پس از توقف عرضه در استرالیا در سال ۲۰۲۳، تولید آن در اروپا نیز به تازگی خاتمه یافت.

مدل‌های مفهومی و چشم‌انداز آینده موتور روتاری مزدا

از زمان توقف تولید RX-8 تا کنون، شایعات متعددی درباره معرفی یک مدل اسپرت جدید روتاری یا خودروهای الکتریکی مجهز به افزایش‌دهنده برد مطرح بوده است. مزدا نیز هر چند سال یک‌بار با معرفی کانسپت‌های جذاب این آتش را شعله‌ور نگه داشته است.

مدل مفهومی Iconic SP در نمایشگاه توکیو ۲۰۲۳ به نمایش در آمد. Iconic SP یک خودروی کوپه دو در بسیار جذاب با پیشرانه پلاگین هیبریدی مجهز به موتور دو روتوره با توان ۲۷۵ کیلووات (حدود ۳۷۰ اسب بخار) بود.

در نمایشگاه توکیو ۲۰۲۵ نیز کانسپت Vision X-Coupe حضور یافت. این خودرو جدیدترین کانسپت چهاردر مزدا با بدنه کشیده بود که از یک پیشرانه توربوشارژ دو روتوره در قالب یک سیستم پلاگین هیبریدی قدرتمند ۳۷۵ کیلوواتی (بیش از ۵۰۰ اسب بخار) بهره می‌برد.