اسقاط خودرو فرسوده یکی از راه‌هایی است که مالکان خودروهای کارکرده قدیمی برای تبدیل به احسن خودروی خود به آن فکر می‌کنند. دریافت مبلغی برای لاشه خودروی فرسوده، پرداخت وام برای خرید خودروی صفر و همچنین الزام خودروسازان داخلی به اختصاص بخشی از ظرفیت طرح‌های فروش خود به جایگزینی خودروهای فرسوده، راهکارهایی است که دولت برای تشویق دارندگان خودروهای فرسوده به واگذاری زودتر آن‌ها و بهبود کیفیت هوا در نظر گرفته است.

با این حال شرایط اسقاط خودرو به همین سادگی‌ها نیست و پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. اگر شما هم برای تبدیل به احسن خودروی خود به اسقاط آن فکر می‌کنید و وضعیت فنی آن نگرانتان کرده، خواندن این مقاله را از دست ندهید؛ چون در آن هر چیزی را که باید در مورد اسقاط خودرو فرسوده بدانید، می‌خوانید.

 

ماشین اسقاطی یعنی چی؟

تعریف ماشین اسقاطی از زمان تصویب آیین‌نامه از رده خارج‌کردن خودروهای فرسوده در سال 88، چند باری تغییر کرده است. در ابتدا اگر خودرویی بر اساس جدول زیر به سن فرسودگی می‌رسید، آن را فرسوده محسوب می‌کردند و باید از رده خارج می‌شد. لازم به ذکر است که سن فرسودگی به خارجی، مونتاژی یا داخلی بودن خودرو ربطی ندارد.

جدول تعیین سن ماشین اسقاطی
نوع خودرو	سن فرسودگی (سال)
سواری شخصی	20
سواری دولتی	15
تاکسی	10
مینی‌بوس	15
اتوبوس داخل شهری	10
اتوبوس بین شهری	15
کامیون کشنده	25
وانت	15
موتورسیکلت	10

 

پس از مدتی بحث اهمیت میزان کارکرد و وضعیت فنی در اسقاط خودرو فرسوده مطرح شد و به همین دلیل، سن مرز فرسودگی جایگزین سن فرسودگی خودرو شد. بر اساس قانون جدید، خودرویی که به سن مرز فرسودگی می‌رسد باید بیش از حالت عادی به مراکز معاینه فنی مراجعه کند و درصورتی‌که 2 بار متوالی موفق به اخذ گواهی معاینه فنی نشود، در دسته خودروهای فرسوده قرار می‌گیرد.

در حال حاضر فاکتورهایی مثل وضعیت ایمنی، میزان آلایندگی و کیفیت خودرو را برای اسقاط خودرو فرسوده در نظر می‌گیرند. در جدول زیر سن مرز فرسودگی خودروهای مختلف و تعداد دفعات مراجعه آن‌ها به مراکز معاینه فنی در سال، آمده است. 

نوع خودرو	نوع سوخت مصرفی	سن مرز فرسودگی	تعداد دفعات مراجعه به مراکز معاینه فنی در سال
شخصی (سواری و ون)	–	15	2 (هر 6 ماه یکبار)
عمومی (سواری و ون)	بنزینی و دوگانه‌سوز	8	4 (هر 3 ما یکبار)
	گازسوز	10	3 (هر 4 ماه یکبار)
	برقی	14	3 (هر 4 ماه یکبار)
وانت	گازسوز و بنزینی	14	3 (هر 4 ماه یکبار)
	دوگانه‌سوز و دیزلی	13
اتوبوس درون‌شهری	دیزلی و پایه گازسوز	10	4 (هر 3 ماه یکبار)
	برقی	20	3 (هر 4 ماه یکبار)
مینی‌بوس و میدل باس (داخل و خارج شهری)	دیزلی	8	3 (هر 4 ماه یکبار)
	پایه گازسوز	10
	برقی	20
اتوبوس بین ‌شهری و کشنده	–	10	3 (هر 4 ماه یکبار)
کامیون و کامیونت	–	16	3 (هر 4 ماه یکبار)
موتورسیکلت	بنزینی کاربراتوری	5	2 (هر 6 ماه یکبار)
	بنزینی انژکتوری	6
	برقی	12
سواری دولتی		13	3 (هر 4 ماه یکبار)

علاوه بر رسیدن به سن فرسودگی و 2 بار رد شدن متوالی در معاینه فنی، داشتن شرایط زیر هم برای این‌که خودرویی اسقاطی به شمار بیاید، الزامی است:

• تکمیل بودن مدارک خودرو مثل کارت ماشین، برگ سبز و بیمه شخص ثالث
• تسویه کلیه بدهی‌های خودرو مثل خلافی‌ها و عوارض شهرداری
• داشتن پلاک فعال و شماره شاسی و شماره موتور خوانا و هماهنگی این شماره‌ها با اسناد خودرو
• عدم امکان تعمیر و دارای قطعات فرسوده
• مصرف سوخت بسیار بالا

 

محدودیت‌های جدید برای خودروهای فرسوده در سال 1405

بر اساس مصوبه 12 مرداد 1405 هیئت دولت، خودروهایی که به سن فرسودگی (بالای 20 سال) می‌رسند، با محدودیت‌های زیر مواجه می‌شوند:

• دیگر سهمیه اول و دوم بنزین در کارت سوخت آن‌ها شارژ نمی‌شود.
• فعال بودن کارت سوخت، منوط به ثبت‌نام در سامانه نوسازی و اسقاط خودروهای فرسوده است.
• امکان فعالیت این خودروها در تاکسی‌های اینترنتی و سامانه حمل‌ونقل عمومی ممنوع می‌شود.
• تردد، نقل‌وانتقال و تعویض پلاک آن‌ها در کلان‌شهرها ممنوع می‌شود.

البته در صورت ثبت‌نام در سامانه نوسازی و قرار گرفتن در صف طرح‌های اسقاط، مالکان این خودروها تا 5 سال از محدودیت‌های بالا معاف می‌شوند.

 

گواهی اسقاط یعنی چی؟

زمانی که شما برای اسقاط خودروی خود در سایت نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده (nnhk.ir) ثبت‌نام می‌کنید و شرایط آن تائید می‌شود، بر اساس سن و مدل خودرو تعدادی گواهی اسقاط را برای آن در نظر می‌گیرند که شما می‌توانید از آن برای ثبت‌نام در طرح‌های خودروسازان داخلی استفاده کنید. همچنین می‌توانید این گواهی را در بازار آزاد بفروشید یا به فرد دیگری منتقل کنید.

تولیدکنندگان داخلی برای افزایش ظرفیت تولید و واردکنندگان برای افزایش تعداد خودروهای وارداتی خود، ملزم به ارائه گواهی اسقاط هستند و ارزش گواهی‌های اسقاط خریداری‌شده، یکی از عوامل مؤثر در تعیین قیمت خودروهای وارداتی و همچنین خودروهای تولید داخل است.

بر اساس مصوبه جدید هیئت دولت در سال 1405، رتبه انرژی و قیمت خودرو تعیین‌کننده تعداد گواهی اسقاط لازم برای وارد کردن آن است و هر رتبه انرژی پایین‌تر بیاید و قیمت خودرو بالاتر برود، تعداد گواهی اسقاط موردنیاز برای آن ها افزایش پیدا می‌کند. به عنوان مثال، برای وارد کردن یک خودرو با قیمت بالای 15 هزار یورو و رتبه انرژی E ،F یا G، تعداد 9 گواهی اسقاط مورد نیاز است. همچنین تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای تولیدکنندگان داخلی، معادل 25 درصد ظرفیت تولید شده است. با توجه به افزایش قیمت گواهی اسقاط در سال جاری، به نظر می‌رسد که قانون جدید قرار است قیمت خودروهای وارداتی و داخلی را به‌طرز چشم‌گیری افزایش بدهد. 

 

قیمت اسقاط خودرو در سال 1405+ تعداد گواهی اسقاط هر خودرو

بر اساس آخرین تغییرات اعلام‌شده توسط ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، قیمت هر گواهی اسقاط خودرو سواری فرسوده در سال 1405 معادل 60 میلیون تومان و برای هر خودروی دیزل سبک و سنگین 120 میلیون تومان است. قیمت اسقاط خودرو 1405 به‌صورت کلی، به تعداد گواهی‌های اسقاطی که برای آن صادر می‌شود بستگی دارد و برای این‌که بدانید به هر خودرو چند گواهی تعلق می‌گیرد، می‌توانید جدول زیر را ببینید:

مدل خودروی داخلی	مدل خودرو خارجی	سن خودروی فرسوده	تعداد گواهی اسقاط
1394	2015	10 سال	3 گواهی
1393	2014	11 سال
1392	2013	12 سال
1391	2012	13 سال
1390	2011	14 سال
1389	2010	15 سال
1388	2009	16 سال
1387	2008	17 سال
1386	2007	18 سال
1385	2006	19 سال
1384	2005	20 سال
1383	2004	21 سال
1382	2003	22 سال
1381	2002	23 سال
1380	2001	24 سال
1379	2000	25 سال	2 گواهی
1378	1999	26 سال
1377	1998	27 سال
1376	1997	28 سال
1375	1996	29 سال
1374	1995	30 سال	1 گواهی
1373	1994	31 سال
1372	1993	32 سال
1371	1992	33 سال
1370	1991	34 سال
1369 و پایین‌تر	1990 و پایین‌تر	35 سال و بیشتر

لازم به ذکر است که تعداد گواهی اسقاط برای خودروهای ناوگان حمل‌ونقل عمومی متفاوت است و مراکز اسقاط بخشی از مبلغ اسقاط را به عنوان کارمزد خود کم می‌کنند.

 

قیمت نقدی تحویل خودرو فرسوده به مراکز اسقاط

درصورتی‌که خودروی شما تمامی شرایط گفته‌شده را دارد و مایل به دریافت گواهی اسقاط نیستید، می‌توانید آن را مستقیماً به مراکز اسقاط تحویل بدهید و مبلغ لاشه آن را بگیرید. این مبلغ بر اساس سن خودرو محاسبه و پرداخت می‌شود:

• خودرو مدل 1379 تا 1383: حدود 180 میلیون تومان
• خودرو مدل 1374 تا 1378: حدود 120 میلیون تومان
• خودرو مدل 1373 و قبل از آن: حدود 60 میلیون تومان

 

 

شرایط و طرح‌های اسقاط خودرو فرسوده

شرایط اسقاط خودروی فرسوده به طرحی که برای جایگزینی آن انتخاب می‌کنید بستگی دارد؛ اما در تمامی این طرح‌ها معمولاً سن فرسودگی و شرایط فنی و آلایندگی خودرو را بررسی می‌کنند. در ادامه با 3 طرح اسقاط خودرو نقدی، جایگزینی خودرو فرسوده با خودروی برقی و طرح جایگزین خودروی فرسوده آشنا می‌شوید:

 

1- طرح اسقاط خودرو فرسوده نقدی

در این طرح شما پس از ثبت‌نام در سایت nnhk.ir، انتخاب مرکز اسقاط و دریافت نوبت، مبلغ نقدی اسقاط خودرو خود را دریافت می‌کنید. هنگام مراجعه به مراکز اسقاط، باید مدارک خودرو را همراه داشته باشید و پیش از ثبت‌نام هم باید مطمئن شوید که خودروی شما سن موردنظر را دارد:

نوع خودرو	مدل
خودرو سواری	۱۳۶۱ تا ۱۳۸۵
وانت	۱۳۶۱ تا ۱۳۸۵
مینی‌بوس	۱۳۷۰ و قدیمی‌تر
اتوبوس	۱۳۷۰ و قدیمی‌تر
کامیون	۱۳۷۰ و قدیمی‌تر

برای اطلاع از قیمت نقدی خودروی فرسوده هم می‌توانید در صفحه اصلی روی «استعلام قیمت خودرو فرسوده» بزنید. در این طرح تعویض خودرو فرسوده، محدودیت‌هایی مانند تعداد سیلندر که باید 4 و بیشتر از آن باشد نیز در نظر گرفته شده است.

 

2- طرح جایگزین خودرو فرسوده با خودروهای برقی و هیبریدی

این طرح به‌تازگی راه‌اندازی شده و ثبت‌نام آن هم در سایت نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده و هم شرکت‌های تولیدکننده یا واردکننده خودروهای برقی انجام می‌شود. مزیت آن نسبت به طرح جایگزینی با خودروهای بنزینی، وام با سود کم (4 تا 8 درصد) و بازپرداخت بلندمدت برای خرید خودروی برقی یا هیبریدی است. 

 

3- طرح جایگزینی خودروهای فرسوده با خودروهای بنزینی

این طرح توسط خودروسازان داخلی مثل ایران‌خودرو و سایپا ارائه می‌شود و برای ثبت‌نام در آن، باید منتظر فراخوان این شرکت‌ها بمانید. در طرح‌های جایگزینی خودروهای فرسوده معمولاً همان خودروهای طرح‌های عادی و جوانی جمعیت ارائه می‌شود و ممکن است در قالب طرح‌های فروش فوری (30 روزه)، فوق‌العاده (90 روزه) یا پیش‌فروش (چندماهه) ارائه شوند.

برای ثبت‌نام در طرح‌های جایگزینی خودروی فرسوده، باید چند روز پیش از مهلت انتخاب خودروی جدید، وارد سایت nnhk.ir شوید و ثبت‌نام کنید. بعد از تائید این سایت و مشخص شدن مبلغ اسقاط، می‌توانید برای ادامه ثبت‌نام به سایت خودروساز مراجعه کنید. مبلغ اسقاط خودرو از مبلغی که خودروساز برای خرید خودروی فرسوده تعیین کرده کم می‌شود. البته واریز مابه‌التفاوت به حساب خودروساز زمانی ضروری است که در قرعه‌کشی برنده شوید یا تا پیش از تکمیل ظرفیت، ثبت‌نام خودروی جدید را به اتمام رسانده باشید.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد طرح جایگزینی خودروی فرسوده ایران‌خودرو، مقاله «صفر تا صد ثبت‌نام خودرو فرسوده ایران‌خودرو و طرح جایگزینی» را بخوانید.

 

شرایط اسقاط ماشین تصادفی

شرایط اسقاط ماشین تصادفی کمی با شرایط اسقاط خودرو فرسوده تفاوت دارد. پس از تأیید آسیب بالای 60 درصد به خودرو توسط کارشناس پلیس، خودرو فک پلاک و مدارک آن از مالک تحویل گرفته می‌شود. همچنین هیچ دفترخانه‌ای تا زمان تعویض پلاک حق خرید و فروش چنین خودرویی را ندارد.

سپس مالک باید برای اسقاط خودرو پرونده تشکیل دهد و مراحل قانونی آن را از طریق دفاتر پلیس پیگیری کند. در مرحله بعد افسر و کارشناس راهور مطابقت ماشین، شاسی، اتاق و موتور آن را با اطلاعات پرونده تأیید می‌کنند. پس از آن سقف ماشین برداشته می‌شود، ستون‌های آن برش می‌خورد و موتور خودرو نیز سوراخ می‌شود. در مرحله آخر هم دمونتاژ انجام می‌شود که طی آن هر قطعه‌ای که قابلیت بازیافت داشته باشد جدا و اتاق خودرو وارد کوره می‌شود.

 

شرایط اسقاط تاکسی در سال 1405

به دلیل تردد بیشتر، تاکسی‌ها زودتر به سن فرسودگی می‌رسند و این تردد زیاد، نقش آن‌ها در آلودگی هوا را پررنگ می‌کند. برای تشویق دارندگان تاکسی فرسوده برای تعویض آن، شهرداری به دارندگان آن‌ها وام 400 میلیونی کم‌بهره می‌دهد و برای ثبت‌نام طرح جایگزینی تاکسی فرسوده و دریافت وام آن، داشتن مدارکی مثل دفترچه تاکسی‌رانی معتبر و کارت ملی و مدارک ماشین ضروری است. ثبت‌نام این طرح هم در سایت اتحادیه تاکسیرانی انجام می‌شود.

 

 

مراحل اسقاط خودرو چیست؟

اگر قصد دارید تا با استفاده از طرح نقدی خودروی فرسوده خود را تعویض کنید، مراحل اسقاط خودرو فرسوده برای شما به شرح زیر است:

• وارد سایت خودرو فرسوده می‌شوید.
• اطلاعات شخصی مالک، محل زندگی و خودرو را وارد می‌کنید.
• بعد از بررسی شرایط خودرو، گواهی اسقاط اینترنتی آن صادر می‌شود.
• پس از اعلام مرکز اسقاط خودرو فرسوده، خودرو را تحویل این مرکز می‌دهید.
• خودرو به فرایند بازیافت وارد و قطعات قابل استفاده آن جدا می‌شود.
• پس از واریز قیمت لاشه، به بانک معرفی می‌شوید تا برای خرید خودرو جدید وام بگیرید. مبلغ این وام در وجه نمایندگی خودروساز صادر می‌شود.

اگر هم بخواهید از طرح جایگزین استفاده کنید، بعد از ثبت‌نام در سایت خودرو فرسوده و اسقاط خودرو، باید وارد سامانه یکپارچه فروش خودرو یا سایت خودروساز شوید و آنجا هم ثبت‌نام کنید. در صورت برنده شدن در قرعه‌کشی، شانس استفاده از سهمیه جایگزینی خودروهای فرسوده را خواهید داشت.

 

 

مدارک لازم برای اسقاط خودروی فرسوده کدامند؟

برای ثبت نام در سامانه اسقاط خودرو (خودرو فرسوده) باید مدارک زیر را ارائه کنید:

• برگ سبز، سند قطعی یا سند وکالتی
• مدارک هویتی مالک
• شماره‌حساب جام ملت به نام مالک خودرو
• شماره vin یا شناسه خودرو

مدارک لازم برای اسقاط خودروی فرسوده در مراکز اسقاط هم شامل موارد زیر می‌شود:

• کارت خودرو، برگ سبز و سند قطعی یا وکالتی
• رسید پرداخت عوارض شهرداری
• رسید پرداخت مالیات و خلافی خودرو
• مدارک هویتی مالک خودرو

 

ناهماهنگی تعداد خودروهای نوسازی شده با خودروهای فرسوده واقعی!

در انتها باید اشاره کرد که با وجود طرح‌های نقدی و جایگزین برای اسقاط خودرو فرسوده و پرداخت وام برای این موضوع، همچنان تعداد خودروهای نوسازی شده از تعداد واقعی خودروهای فرسوده بیشتر است و گواه آن هم اتوبوس‌ها و تاکسی‌های شهری فرسوده‌ای هستند که اکثر ما هنگام عبور آن‌ها سعی می‌کنیم جلوی دهان و بینی خود را بپوشانیم تا از دود آن‌ها اذیت نشویم!