صبح امروز و با برگزاری دوازدهمین مرحله از قرعه‌کشی محصولات ایران‌خودرو ویژه بهمن‌ماه 1404، بار دیگر شاهد ثبت رکوردهای عجیب در بازار خودروی کشور بودیم. بر اساس آمارهای رسمی منتشر شده، در این دوره از عرضه که تنها 49 هزار دستگاه خودرو روی میز فروش قرار داشت، جمعیتی بالغ بر 6 میلیون و 800 هزار نفر برای شانس برنده شدن در این لاتاری ملی صف کشیدند. این اعداد نشان‌دهنده شکاف عمیق میان عرضه و تقاضا در واپسین ماه سال است، جایی که هیجان بازار شب عید با کمبود عرضه ترکیب شده و چنین آماری را رقم زده است. طبق اطلاعات واصله، بخش اعظم این تقاضا مربوط به خودروی پژو 207 است که همچنان به عنوان پول‌سازترین و محبوب‌ترین محصول ایران‌خودرو شناخته می‌شود.

سونامی تقاضا در دوازدهمین مرحله فروش ایران خودرو

بررسی دقیق آمارهای منتشر شده از دوازدهمین مرحله اولویت‌بندی محصولات ایران‌خودرو نشان می‌دهد که بازار خودرو همچنان با عطش سیری‌ناپذیری روبروست. در این مرحله که به عنوان یکی از بزرگترین قرعه‌کشی‌های سال 1404 شناخته می‌شود، مجموع ظرفیت در نظر گرفته شده برای تمامی محصولات تنها 49 هزار دستگاه بوده است. این در حالی است که هجوم 6 میلیون و 800 هزار نفری متقاضیان، شانس برنده شدن در حالت کلی را به کمتر از یک درصد رسانده است. البته باید توجه داشت که این ظرفیت محدود 49 هزار دستگاهی، به صورت مساوی میان متقاضیان تقسیم نشده و بر اساس قوانین بالادستی، سهمیه‌بندی‌های خاصی بر آن اعمال شده است که رقابت را در بخش “متقاضیان عادی” بسیار دشوارتر و نفس‌گیرتر می‌کند.

طبق بخشنامه‌های صادره، 50 درصد از کل ظرفیت عرضه، معادل 24,500 دستگاه، به طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت (مادران) اختصاص یافته است. این در حالی است که تعداد متقاضیان این طرح حدود 547 هزار نفر ثبت شده است که نسبت به طرح عادی، شانس بسیار بالاتری را برای برندگان رقم می‌زند. از سوی دیگر، 20 درصد از ظرفیت کل، معادل 9,800 دستگاه، به طرح جایگزینی خودروهای فرسوده تخصیص یافته که با توجه به ثبت‌نام تنها 81,600 نفر در این بخش، می‌توان گفت دارندگان خودروهای فرسوده در این مرحله بهترین شانس را برای نوسازی وسیله نقلیه خود داشته‌اند. اما سخت‌ترین و فشرده‌ترین رقابت در بخش متقاضیان عادی است؛ جایی که تنها 30 درصد ظرفیت (معادل 14,700 دستگاه) باقی می‌ماند و باید پاسخگوی میلیون‌ها متقاضی باقی‌مانده باشد که این موضوع عملاً شانس برنده شدن را برای شهروندان عادی به حداقل ممکن رسانده است.

سلطنت بلامنازع پژو 207 در بازار ایران

نگاهی به نمودارهای آماری این دوره از ثبت‌نام، یک واقعیت غیرقابل انکار را فریاد می‌زند: خانواده پژو 207 همچنان پادشاه بلامنازع تقاضا در بازار خودروی ایران است. طبق آمار رسمی، بیش از 2 میلیون و 386 هزار و 862 نفر تنها برای خرید مدل‌های مختلف این هاچ‌بک فرانسوی‌الاصل صف کشیده‌اند. این عدد حیرت‌انگیز که به تنهایی بیش از یک‌سوم کل تقاضای بازار را تشکیل می‌دهد، نشان‌دهنده جایگاه ویژه این خودرو در سبد سرمایه‌گذاری و مصرفی مردم است. اختلاف قیمت قابل توجه میان نرخ کارخانه و بازار آزاد، طراحی ظاهری که هنوز برای مشتری ایرانی جذابیت دارد و نقدشوندگی بالا، از جمله دلایلی است که پژو 207 را به گزینه اول دلالان و مصرف‌کنندگان واقعی تبدیل کرده است.

حجم تقاضا برای پژو 207 به قدری بالاست که حتی مجموع تقاضا برای دو محصول سدان پرطرفدار دیگر، یعنی دنا پلاس و تارا، به زحمت به آمار این خودرو نزدیک می‌شود. این موضوع پیامی روشن برای سیاست‌گذاران صنعتی دارد که با وجود معرفی محصولات جدید، هنوز هیچ خودرویی نتوانسته است جایگاه این هاچ‌بک را به عنوان لیدر بازار تصاحب کند. در واقع، متقاضیان با ثبت این رکورد 2.3 میلیونی نشان دادند که در شرایط فعلی اقتصادی، اعتماد به یک محصول شناخته شده با حاشیه سود تضمین شده را به ریسک خرید محصولات دیگر ترجیح می‌دهند.

شگفتی‌سازی ریرا و رقابت نزدیک با دنا پلاس

یکی از نکات جالب توجه در آمارهای دوازدهمین مرحله فروش، استقبال گسترده از محصول جدید ایران‌خودرو، یعنی کراس‌اوور “ری‌را” است. بر اساس داده‌های موجود، این خودرو توانسته است نظر 1 میلیون و 284 هزار و 640 متقاضی را به خود جلب کند. ثبت چنین عددی برای خودرویی که زمان زیادی از ورود آن به بازار نمی‌گذرد و در رده قیمتی بالاتری نسبت به سایر محصولات قرار دارد، یک موفقیت تجاری برای ایران‌خودرو محسوب می‌شود. عبور تقاضای ری‌را از مرز یک میلیون نفر نشان می‌دهد که ذائقه بازار ایران به شدت به سمت خودروهای کلاس کراس‌اوور تغییر جهت داده و مشتریان تشنه‌ی محصولات جدید در این سگمنت هستند.

رقابت شانه‌به‌شانه در کلاس سدان‌ها

در سوی دیگر میدان، خانواده دنا پلاس با ثبت 1 میلیون و 270 هزار متقاضی، رقابتی بسیار نزدیک و میلی‌متری را با ری‌را تجربه کرده است. دنا پلاس که سال‌هاست به عنوان سدان لوکس‌تر ایران‌خودرو شناخته می‌شود، همچنان پایگاه مشتریان وفادار خود را حفظ کرده است. اما نکته حائز اهمیت، قرارگیری آمار تقاضای “تجمیع تارا و سورن پلاس” در عدد 1 میلیون و 302 هزار و 99 نفر است. اینکه دو خودروی تارا و سورن پلاس در مجموع توانسته‌اند عددی نزدیک به ری‌را یا دنا پلاس ثبت کنند، نشان می‌دهد که به صورت انفرادی، تقاضا برای تارا و سورن به مراتب کمتر از دنا پلاس و ری‌را بوده است. این آمار تفکیکی به وضوح سلسله مراتب محبوبیت در سبد محصولات ایران‌خودرو را ترسیم می‌کند: اول پژو 207، سپس رقابت تنگاتنگ میان ری‌را و دنا پلاس، و در نهایت سایر محصولات سدان.

تحلیل شانس برنده شدن در طرح‌های مختلف

با کنار هم قرار دادن اعداد عرضه و تقاضا، می‌توان تصویری شفاف از شانس موفقیت متقاضیان در این لاتاری ترسیم کرد. در طرح مادران، با توجه به اختصاص 50 درصد ظرفیت (24,500 خودرو) و وجود 547 هزار متقاضی، شانس برنده شدن تقریباً یک به 22 است. این نسبت در مقایسه با سایر طرح‌ها، وضعیتی به مراتب مطلوب‌تر را نشان می‌دهد و سیاست‌های تشویقی دولت در حوزه جوانی جمعیت را در عمل به نمایش می‌گذارد. در مقابل، طرح جایگزینی خودروهای فرسوده با اختصاص 20 درصد ظرفیت (9,800 خودرو) و تنها 81,600 متقاضی، بهترین وضعیت را داراست و شانس برنده شدن در این بخش حدود یک به 8 تخمین زده می‌شود که عددی بسیار امیدوارکننده برای مالکان خودروهای قدیمی است.

اما درام اصلی در بخش متقاضیان عادی رقم می‌خورد. جایی که بیش از 6 میلیون نفر (با کسر متقاضیان مادران و فرسوده از کل آمار) باید برای سهمیه 30 درصدی (14,700 خودرو) رقابت کنند. محاسبات ساده ریاضی نشان می‌دهد که شانس برنده شدن در این بخش برای یک متقاضی عادی، چیزی در حدود یک به 400 یا حتی کمتر است. این نسبت وحشتناک، عملاً پروسه خرید خودرو به قیمت کارخانه را برای شهروندان عادی به یک رویا تبدیل کرده است. هجوم 7 میلیونی برای تنها 49 هزار خودرو، بار دیگر ثابت کرد که شیوه فعلی عرضه، با وجود تمام اصلاحات، همچنان نتوانسته است تعادل را به بازار بازگرداند و خودرو همچنان یک کالای سرمایه‌ای با تقاضای سوداگرانه باقی مانده است.