سردبیر روزنامه دنیای خودرو در این باره نوشت :
در اقتصاد انرژی، یک اصل پذیرفتهشده وجود دارد؛ هرچه وابستگی یک بخش اقتصادی به یک منبع انرژی بیشتر باشد، آسیبپذیری آن نیز در برابر شوکهای قیمتی، محدودیتهای عرضه و تحولات ژئوپلیتیکی افزایش مییابد. صنعتخودرو ایران نیز طی دهههای گذشته عملا بر محور بنزین توسعه یافته است؛ موضوعی که امروز آثار آن را میتوان در رشد مصرف سوخت، فشار بر ظرفیت پالایشگاهی، افزایش هزینههای دولت، تشدید آلودگی هوا و محدود شدن قدرت سیاستگزاری در حوزه انرژی مشاهده کرد. از این رو، تدوین یک استراتژی ملی برای تنوعبخشی به سبد سوخت خودروها، دیگر یک انتخاب یا برنامه بلندپروازانه نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ امنیت انرژی، رقابتپذیری صنعتخودرو و پایداری اقتصاد کشور است.
واقعیت آن است که جهان امروز از نگاه تکسوختی عبور کرده است. خودروسازان بزرگ دنیا بهجای شرطبندی روی یک فناوری، سبدی متنوع از خودروهای بنزینی کممصرف، دیزلی پاک، گازسوز، هیبریدی، پلاگین-هیبرید، تمامبرقی و حتی هیدروژنی را توسعه میدهند. این تنوع نه از سر تردید، بلکه حاصل یک نگاه راهبردی به آینده انرژی است؛ زیرا هیچ کشوری نمیتواند با اطمینان بگوید که تنها یک فناوری، پاسخگوی همه نیازهای حملونقل در دهههای آینده خواهد بود.
ایران نیز باید با تکیه بر مزیتهای نسبی خود، نقشه راه مستقلی تدوین کند. در اختیار داشتن یکی از بزرگترین ذخایر گاز طبیعی جهان، ظرفیت پالایشگاهی قابل توسعه، زیرساخت گسترده عرضه CNG و همچنین توان صنعتی موجود، این امکان را فراهم میکند که کشور بهجای حرکت شتابزده و تکبعدی، ترکیبی متوازن از فناوریهای مختلف را در دستور کار قرار دهد. این رویکرد، علاوهبر کاهش فشار بر مصرف بنزین، امکان مدیریت بهینه منابع انرژی را نیز فراهم میکند.
از منظر فنی نیز، تنوع سبد سوخت بهمعنای توزیع ریسک فناوری است. خودروهای تمامبرقی اگرچه آینده حملونقل را شکل میدهند، اما توسعه آنها بدون توجه به ظرفیت شبکه برق، زیرساخت شارژ، زنجیره تامین باتری و دسترسی به مواداولیه، میتواند چالشهای تازهای ایجاد کند. در مقابل، خودروهای هیبریدی میتوانند بدون نیاز به توسعه سریع زیرساخت، مصرف سوخت را به میزان قابل توجهی کاهش دهند و خودروهای گازسوز نیز با اتکا بهمنابع داخلی، نقش مهمی در کاهش مصرف بنزین ایفا کنند. بنابراین، سیاستگزاری صحیح نباید این فناوریها را رقیب یکدیگر بداند، بلکه باید آنها را مکمل یکدیگر در مسیر گذار انرژی تلقی کند.
از منظر اقتصادی، تنوعبخشی به سبد سوخت آثار قابل توجهی بر تراز مالی کشور خواهد داشت. کاهش مصرف بنزین، کاهش نیاز به واردات فرآوردههای نفتی، افزایش امکان صادرات سوخت، کاهش هزینه یارانههای پنهان انرژی و بهبود بهرهوری اقتصادی از جمله دستاوردهای این سیاست است. علاوهبر آن، توسعه فناوریهای جدید میتواند فرصتهای تازهای برای سرمایهگذاری، اشتغال و صادرات قطعات پیشرفته ایجاد کند. تجربه کشورهای موفق نشان داده است که هرگونه تحول در صنعتخودرو، زمانی پایدار خواهد بود که زنجیرهتامین نیز همگام با آن نوسازی شود.
از همین منظر، قطعهسازی ایران نیز باید بهعنوان یکی از ارکان اصلی این تحول دیده شود. تولید موتورهای پایهگازسوز، سامانههای هیبریدی، تجهیزات شارژ، باتری، اینورتر، موتورهای الکتریکی و سامانههای مدیریت انرژی، نیازمند سرمایهگذاری گسترده، انتقال فناوری و حمایت هدفمند دولت است. بدون نوسازی زنجیرهتامین، صنعتخودرو در آینده ناچار خواهد شد بخش مهمی از فناوریهای نوین را وارد کند؛ مسیری که نه با سیاستهای توسعه صنعتی سازگار است و نه با اهداف افزایش داخلیسازی.
با این حال، مهمترین خلأ امروز، نبود یک سند راهبردی میانبخشی است. سیاستهای مرتبط با خودرو، انرژی، محیطزیست، صنعت و حملونقل هنوز در بسیاری از موارد بهصورت جزیرهای تدوین میشوند. درحالی که موفقیت در این حوزه نیازمند هماهنگی کامل میان وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نفت، وزارت نیرو، سازمان حفاظت محیطزیست، سازمان ملی استاندارد، خودروسازان و قطعهسازان است. تنها در چنین شرایطی میتوان سهم هر فناوری را در افق پنج، ۱۰ یا ۱۵ سال آینده مشخص کرد و بر همان اساس، زیرساختها، سرمایهگذاریها و مشوقهای اقتصادی را طراحی کرد.
واقعیت آن است که آینده صنعتخودرو نه با حذف یک فناوری و جایگزینی فناوری دیگر، بلکه با ایجاد توازن میان گزینههای مختلف رقم خواهد خورد. کشورهایی که امروز در بازار جهانی خودرو پیشتاز هستند، دقیقا بههمین دلیل از انعطافپذیری بیشتری در برابر تحولات بازار انرژی برخوردارند. ایران نیز اگر میخواهد هم امنیت انرژی خود را حفظ کند، هم هزینههای اقتصادی را کاهش دهد و هم صنعتخودرو را در مسیر رقابتپذیری قرار دهد، چارهای جز تدوین و اجرای یک استراتژی جامع برای تنوع سبد سوختی ندارد. این تصمیم، نه فقط آینده خودرو، بلکه آینده اقتصاد انرژی کشور را نیز تحتتاثیر قرار خواهد داد.
