آیا ممنوعیت موتورسواری بانوان برداشته شده است؟ ایا گواهینامه موتور برای خانمها مجاز است؟ موتورسواری بانوان یکی از موضوعات مناقشه برانگیزی است که هر چند وقت یکبار اخبار ضدونقیضی در مورد آن منتشر میشود و تفاوت اساسی 2 سؤال متداول بالا این تناقض را بهخوبی نشان میدهد. بهتازگی هم مصوبه هیئت دولت کفه ترازو را به سمت قانونی شدن موتور سواری بانوان سنگینتر کرده است.
افزایش تعداد بانوان موتورسوار در خیابانها ممکن است این تصور را ایجاد کند که این کار دیگر ممنوع نیست و گواهینامه موتور بانوان صادر میشود. البته افزایش تعداد خانمهای موتورسوار به کاهش قدرت خرید جامعه برمیگردد که زنان نیمی از آن هستند و به جای خرید خودرو، به خرید موتورسیکلت برای رفتوآمد راحتتر یا کسب درآمد روی آوردهاند. در این مقاله به شما میگوییم که آیا موتور سواری برای زنان ممنوع است یا خیر و قانون موتور سواری بانوان در ایران را بررسی میکنیم.
قانون موتور سواری بانوان؛ آیا موتور سواری برای زنان ممنوع است؟
عمل موتورسواری بانوان از نظر قانونی و شرعی هیچ اشکالی ندارد؛ اما ازآنجاییکه تاکنون قانونی رسمی برای صدور گواهینامه موتور سیکلت بانوان تدوین نشده است، با بانوان موتورسوار بدون گواهینامه مثل مردان موتورسواری که گواهینامه ندارند، برخورد میشود. به همین دلیل باید ممنوعیت موتورسواری بانوان را بیشتر به عدم صدور گواهینامه مربوط دانست و در بخش بعدی به دلایل عدم صدور گواهینامه موتور بانوان میپردازیم.
بهتازگی (بهمن 1404) هیئت دولت طی مصوبهای، نیروی انتظامی را موظف به صدور گواهینامه موتور برای بانوان و فراهم کردن شرایط آموزش رسمی موتورسواری برای آنها کرده است. در اخبار مربوط به این مصوبه، اعلام شده که از این پس بانوان میتوانند با مراجعه به آموزشگاههای رانندگی برای دریافت گواهینامه موتور اقدام کنند و ممنوعیت موتورسواری بانوان رسماً برداشته شده است. با این حال چند روز بعد کمیسیون فرهنگی مجلس اعلام کرد که با این مصوبه مخالف است و هنوز چالشهای قانونی برای صدور گواهینامه موتور برای بانوان وجود دارد.
چرا موتور سواری برای زنان ممنوع است؟
در این بخش فرض را بر پابرجا بودن ممنوعیت موتور سواری بانوان در ایران گذاشتهایم و بر همین اساس به سؤال «موتور سواری زنان در ایران مجاز است؟» پاسخ میدهیم.
تمامی مناقشات و بحث و جدلها بر سر ممنوعیت موتورسواری بانوان زیر سر یک تبصره یک خطی در «قانون رسیدگی به مجازات رانندگی» است. ماده 20 مهمترین تخلفات رانندگی با موتور را شرح داده و به مجازات این تخلفات و همچنین یکسان بودن قوانین عمومی حملونقل بین خودروها و موتورسیکلتها پرداخته است. این ماده یک تبصره یک خطی دارد که میگوید:
«صدور گواهینامه رانندگی موتورسیکلت برای مردان برعهده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است.»
نیروی انتظامی با استناد به این قانون از صدور گواهینامه موتور برای بانوان شانه خالی میکند و بر کلمه «مردان» در این تبصره تأکید دارد. از طرف دیگر نیروی انتظامی تنها مرجع صادرکننده گواهینامه خودرو و موتور سیکلت در ایران است و بانوان برای گرفتن گواهینامه موتور نمیتوانند به مرجع دیگری مراجعه کنند.
این در حالی است که رانندگی خودرو و دوچرخه برای بانوان ممنوعیتی ندارد و آنها در صورت داشتن شرایط لازم میتوانند تمامی انواع گواهینامه پایه یک تا سه و ویژه را بگیرند. ممنوعیت موتورسواری بانوان با قوانین زیر تناقض آشکار دارد و همین تناقض شرایط گواهینامه بانوان موتورسوار را پیچیدهتر کرده است:
- در قانون مجازات اسلامی، موتورسواری بانوان جرمانگاری نشده است و بر اساس بند 2 این قانون، رفتاری نیست که عمل یا ترک فعل آن شامل مجازات شود.
- بر اساس ماده 26 قانون راهنماییورانندگی، هر کسی بخواهد هر نوع وسیله نقلیه موتوری زمینی را براند باید گواهینامه مرتبط با آن را دریافت کند. در غیر این صورت؛ با او مطابق قوانین برخورد خواهد شد. در این قانون اشارهای به جنسیت نشده و بنابراین بانوان برای راندن موتور سیکلت باید گواهینامه ویژه آن را بگیرند.
این تناقضات باعث شد تا یک بانوی اصفهانی در سال 1398 شکایتی را علیه پلیس راهور تنظیم کند؛ اما شکایت او به جایی نرسید. با وجود حکم دادگاه بدوی در مورد الزام صدور گواهینامه برای این بانو، پلیس راهور در دادگاه تجدیدنظر موفق شد حکم را نقض کند. انتشار اولین شایعات در مورد رفع ممنوعیت موتورسواری بانوان به زمان صدور حکم دادگاه بدوی برمیگردد.
آیا از نظر شرعی موتور سواری زنان در ایران مجاز است؟
«به فرزندان خود شنا، اسبسواری و تیراندازی بیاموزید.» این جمله مشهور پیامبر اسلام را همه ما شنیدهایم و در آن تأکیدی بر جنسیت نشده است. ازآنجاییکه در حال حاضر کمتر کسی از اسب به عنوان وسیله نقلیه اصلی خود استفاده میکند و وسایلی مثل ماشین و موتور جایگزین آن شدهاند، میتوان این توصیه را به آموزش راندن وسایل نقلیه موتوری در عصر حاضر تعمیم داد.
همچنین در احادیث و روایتهای تاریخی صدر اسلام بارها به سوارکاری زنان اشاره شده و به همین دلیل نمیتوان برای موتورسواری بانوان ممنوعیت شرعی پیدا کرد. البته ممکن است برخی از احکام شرعی بهانهای برای سنگاندازی در مسیر صدور گواهینامه موتورسواری بانوان ایجاد کرده باشند. به عنوان نمونه، 2 حکم زیر را بخوانید:
- سوار شدن روی زین به اقتضائاتی نیاز دارد که امکان داشتن حجاب کامل را از بین میبرد.
- سوار شدن روی زین میتواند توجه نامحرم را جلب کند.
این در حالی است که حضور زنان در مسابقات موتورسواری داخلی و بینالمللی منع شرعی و قانونی ندارد و حتی در ایران تیم ملی موتور کراس زنان هم داریم!
آیا آموزش موتورسواری به بانوان ممنوع است؟
ممنوعیت موتورسواری بانوان از مرحله دریافت گواهینامه به بعد را شامل میشود و برای آموزش موتورسواری به خانمها هیچ منعی از نظر قانونی وجود ندارد. تعداد زیادی از آموزشگاهها در پایتخت و شهرهای دیگر دورههای آموزش رانندگی موتورسیکلت را برای بانوان علاقهمند برگزار میکنند. تمامی این آموزشگاهها از پلیس راهور مجوز رسمی گرفتهاند.
البته بعد از صدور مصوبه هیئت وزیران (بهمن 1404) آموزش عملی موتورسواری به بانوان باید توسط مربیان زن و با حضور و نظارت افسران پلیس راهور انجام شود.
شرایط دریافت گواهینامه موتور سواری بانوان در ایران
در صورت برداشته شدن تمامی موانع قانونی برای رفع ممنوعیت موتورسواری بانوان، آنها با داشتن شرایط زیر میتوانند برای دریافت گواهینامه موتور اقدام کنند:
- داشتن 18 سال تمام
- ارائه مدارک هویتی مثل کارت ملی و شناسنامه
- انجام معاینه چشم و سلامت روان
- ارائه آزمایش خون برای تعیین گروه خونی
- شرکت در کلاسهای تئوری و عملی آموزش رانندگی موتورسیکلت
- قبولی در آزمون آییننامه و شهر
آیا گرفتن گواهینامه موتور برقی برای بانوان هم ممنوع است؟
از نظر قانون رسیدگی به تخلفات راهنماییورانندگی، فرقی بین موتور بنزینی، گازی و برقی وجود ندارد و راندن تمامی آنها مستلزم دریافت گواهینامه است. به همین دلیل گواهینامه موتور برقی هم برای خانمها صادر نمیشود و در صورت راندن این موتورها بدون گواهینامه، جرایم رانندگی بدون گواهینامه شامل حالشان خواهد شد.
بهتازگی اعلام شده که برای راندن موتورهایی که شرایط زیر را دارند، نیازی به دریافت گواهینامه نیست:
- حجم موتور زیر 125 سیسی
- سوخت برقی یا گازی
- سرعت زیر 50 کیلومتر بر ساعت
- مناسب برای تردد در پیادهراهها یا کوچههای کمترافیک
مجازات موتورسواری بانوان چیست؟
ممنوعیت موتورسواری بانوان باعث شده است که خانمهای موتورسوار در صورت متوقف شدن توسط پلیس راهور با جرایم و مجازات مربوط به رانندگی بدون گواهینامه روبرو شوند. این جرایم بین آقایان و خانمها یکی است و شامل موارد زیر میشود:
- توقیف وسیله نقلیه و معرفی راننده به مراجع قضایی
- حبس تعزیری تا 2 ماه یا جزای نقدی تا یک میلیون تومان یا هر دو
- حبس تعزیری 2 تا 6 ماه در صورت تکرار مجدد
همچنین در صورت بروز خسارات جانی منجر به فوت، راننده بدون گواهینامه به قتل غیرعمد و پرداخت دیه کامل انسان (بر اساس ماه حرام یا غیرحرام) محکوم میشود.
آیا بدون گواهینامه موتور بانوان میتوانند بیمه شخص ثالث بگیرند؟
بر اساس قانون صدور بیمه شخص ثالث برای وسایل نقلیهای که راننده آنها گواهینامه معتبر ندارد، ممنوع است. با این حال اگر خانمی با موتورسیکلت متعلق به شخص دیگر که بیمه شخص ثالث دارد تصادف کند، بیمه بر اساس سقف تعهدات خود خسارت حادثه را پرداخت میکند؛ اما بعداً آن را بهصورت تماموکمال از شخص متخلف پس میگیرد. البته امکان قسطبندی هم وجود دارد.
ممنوعیت موتورسواری بانوان؛ عجیب ولی واقعی!
در این مقاله به قوانین مربوط به ممنوعیت موتورسواری بانوان پرداختیم و تلاش کردیم به سؤال «چرا موتور سواری برای زنان ممنوع است؟» پاسخ کاملی بدهیم. همچنین نظریههای شرعی مربوط به این موضوع را هم بررسی کردیم.
به بانوان موتورسواری که این مقاله را میخوانند توصیه میکنیم که نهایت احتیاط را در رانندگی به خرج دهند؛ چون در صورت توقف توسط پلیس با مجازات رانندگی بدون گواهینامه روبرو میشوند و ممکن است وسیله نقلیه خود را برای مدتی از دست بدهند.
